چطور با هوس های غذایی خود مقابله کنیم؟

تقریبا برای همه شما مواقعی پیش آمده است که به نوعی، هوس غذایی شدیدی را در خود تجربه کرده باشید. این اشتیاق بیش از حد، در خانم ها به ویژه قبل از شروع دوره قاعدگی به مراتب بیشتر است. تحقیقات نشان داده اند که خوراکی مورد علاقه در این مواقع، شیرینی،  شکلات و مواد غذایی شیرین و چرب است .
تجربه افرادی که از افزایش وزن رنج می برند حاکی از آن است که این اشتیاق می تواند بسیار شدید و غیر قابل کنترل گردد.
پژوهشگران نشان داده اند که اشتیاق شما به یک غذای خاص، در واقع یک مکانیسم فیزیولوژی مغزی است.
در مطالعه ای جدید، هنگام استفاده از تکنولوژی ام.آر آی توسط دانشمندان، از افراد خواسته شد که غذای مورد علاقه شان را تصور کنند. سپس مشخص شد شکلات و چیپس (بیشترین خوراکی های مورد علاقه) همان مناطقی از مغز را فعال می کنند که اغلب به داروهای اعتیاد آور جواب می دهد.
با هوس های غذایی چگونه برخورد کنیم؟
اگر شما جزء آن دسته از افراد باشید که برای خوردن شکلات مورد نظرتان، به سوپرمارکت ها و فروشگاه های متعدد سر بزنید، پس احتمالا اگر دستتان به شکلات مورد علاقه تان برسد، مقادیر زیادی از آن را به یک باره خواهید خورد. به عبارت دیگر در برابر وسوسه های حاصل از شیرینی و شکلات هیچ مقاومتی نخواهید کرد.
برای کنترل این هوس بیش از حد چه باید کرد؟
دو نظریه کاملا متناقض از طرف متخصصین در این باره به چشم می خورد:
* بعضی از متخصصین، ریشه کن کردن تمایلات غلط و شدید غذایی و غلبه بر آنها را شدیدا توصیه می کنند.
 برخی دیگر معتقدند، هوس یا اشتیاق شدید غذایی، یک مکانیسم کاملا طبیعی است و باید در برابر آن تسلیم شد، یعنی می توانید از خوراکی مورد علاقه تان، هر چقدر می خواهید بخورید.
برای هر دو نظریه ی مذکور، شواهد و مدارکی وجود دارد، مثلا تحقیقات بر روی حیوانات نشان داد که مقاومت در برابر هوس غذایی و نخوردن خوراکی های شیرین، توانست تمایلات غذایی حیوانات را اصلاح کند و آنها به تدریج از غذاهای جدید نیز لذت بردند و حتی در کمتر از یک ماه تمایل بیشتری نسبت به رژیم غذایی جدید (رژیم بدون شکر و شیرینی) نشان دادند.
ولی برخی مطالعات دیگر چنین اظهار می کنند که ما به راحتی نمی توانیم یک تمایل غذایی را متوقف و آن را با یک اشتیاق مناسب تر جایگزین کنیم، مثلا مطالعات دیگری بر روی حیوانات نشان داد، هنگامی که برای مدتی به موش ها غذاهای چرب و خوشمزه داده شد و پس از مدتی قطع شد و خوراکی های دیگر ارائه شد، موش ها نیز تسلیم شدند و از همان غذاهای کم چرب استفاده نمودند. اما وقتی بعدها ، پژوهشگران همان غذاهای چرب را در قفس موش ها انداختند ، موش ها بسیار مشتاقانه آنها را خوردند و منتظر مقادیر بیشتری از آن غذا بودند. به نظر می رسد یک بار مزه مزه کردن غذای چرب و خوشمزه، گرایشی را در مغز موش ها برای دریافت مقادیر بیشتر ایجاد نموده بود.
بخشی از این گرایش به علت ترشح هورمون دوپامین است. دوپامین یک ماده شیمیایی مترشحه از مغز است که مسئول هر دو مورد: اشتیاق غذایی و اعتیاد به کربوهیدرات (مثل شیرینی ها) می باشد.
بر این اساس چنین نتیجه گیری می شود که وقتی برای اولین بار، غذای لذت بخشی را می خورید، مغزتان هورمون دوپامین را ترشح می کند که باعث می شود مقدار بیشتری از آن غذا را بطلبید.
اگر مصرف خوراکی لذت بخشی، هورمون دوپامین خونتان را بالا ببرد، بعدها با احساس طعم و یا بوی آن خوراکی ، مجددا آن را خواهید خواست. 
به عبارت دیگر باید گفت مکانیسم تنظیم اشتها بسیار پیچیده است که این موضوع در انسان به دلیل تاثیرات فراوان محیطی و نیز تداخلات روانی و تغذیه ای (که به دلیل استرس های روزمره وجود دارد) رسیدن به یک نتیجه قطعی را سخت تر می نماید.
ولی باید اذعان داشت که این تنها یک پدیده فیزیولوژیک صرف نمی باشد، بلکه این هوس و اشتیاق، گاهی به اعتیاد و وابستگی شدید تبدیل می شود که کنترل آن برای شما به مراتب سخت تر خواهد بود.
لذا اینکه شما از کدام دسته نصایح متخصصین باید پیروی کنید و راه حل نهایی شما چیست، کاملا بستگی به خصوصیات غذایی شما دارد:
- اینکه تا چه حد می توانید موقعیت های حساس را تشخیص دهید و اجازه ندهید وسوسه های غذایی شما را از هدف کاهش وزن و حفظ وزن متعادل منحرف کنند؟ 
- آیا از آن دسته افراد هستید که می توانید با مصرف مقدار کمی از خوراکی دلخواهتان، ارضا شوید و هوس خود را کنترل کنید ؟ و یا از آن دسته افرادی هستید که حتی با یک مزه مزه کردن غذای مورد علاقه، رژیم غذایی تان خراب می گردد و دیگر نمی توانید خوردن خود را کنترل کنید؟
در رژیم های غذایی جدید، حذف کامل یک ماده غذایی برای طولانی مدت توصیه نمی گردد.  در مراحل اولیه، به دلیل وابستگی شدید افراد چاق به مواد غذایی وسوسه انگیز، به نوعی مراحل حذف این عادات مورد هدف خواهد بود، ولی پس از آن که متخصصین تغذیه احساس نمایند که فرد اگرچه از خوردن این مواد غذایی لذت می برد، ولی بر میزان مصرف آن کنترل دارد آن موقع در سبد غذایی شان قرار خواهد داد.
 چقدر دچار وسوسه غذایی می شوید؟ 
برای اینکه خودتان و تمایلات غذایی  تان را بهتر بشناسید و بدانید که آیا از افرادی هستید که می توانند خوراکی مورد تمایلشان را مصرف کنند، یا از گروه دوم یعنی افرادی هستید که می بایست مصرف خوراکی مورد تمایل خود را ترک نمایند، به پرسش های ذیل پاسخ دهید:
-1 فرض کنید دوستی، یک جعبه کاکائو به شما هدیه دهد. شما تعداد کاکائوهای داخل جعبه را می شمارید و با خود می اندیشید که: من می توانم با خوردن هفته ای 3 تا 4 عدد از این کاکائوها، طی سه هفته آن را تمام کنم. سپس شما یکی از موارد زیر را اجرا می کنید:
الف) چند روز در هفته، بعد از ظهرها هنگام مطالعه ی روزنامه، یک عدد از این کاکائوها را می خورید و طی سه هفته، جعبه خالی می شود.
 ب) ابتدا یک عدد کاکائو می خورید و در اواخر روز هم، یک عدد دیگر می خورید. لذا طی یک هفته، کاکائوها تمام می شوند.
ج) یک عدد کاکائو می خورید و سپس یک عدد دیگر و به همین ترتیب. سپس تعجب می کنید، زیرا می بینید در عرض چند دقیقه، دیگر اثری از کاکائوها نیست و همه را خورده اید.
 
2- در یک مهمانی، بعد از صرف غذا، میزبان تنقلات شور (مثل چیپس و پفک) مورد علاقه تان را به همراه یک کاسه بزرگ سالاد جلوی شما قرار می دهد. واکنش شما چیست:
الف) مقداری از سالاد را در بشقاب تان می ریزید. 10 عدد چیپس هم برمی دارید و می خورید.
ب) سه مُشت از خوراکی های شور را می خورید و بعد از آن احساس می کنید کالری زیادی دریافت کرده اید. سپس یک لیوان نوشابه رژیمی می نوشید.
ج) به قدری مشغول صحبت می شوید که اصلا متوجه نمی شوید، چقدرخوراکی خورده اید.
 
 
3-در حالی که مشغول قدم زدن در پیاده رو هستید، بوی خوش پیراشکی یا نان شیرمال به مشام تان می خورد و هوس خرید آن را می کنید. در این شرایط، یکی از سه کار زیر را انجام می دهید:
الف) از استشمام بو لذت می برید، اما با عجله از آنجا می گذرید، یا به سمت مغازه دیگری می روید که اجناس آن توجه شما را جلب کنند و ذهن شما را از بوی پیراشکی منحرف نمایند.
ب) یک عدد پیراشکی یا نان شیرمال می خرید، ولی آن را با فرد دیگری شریک می شوید، به عبارتی آن را دو قسمت می کنید و فقط نصف آن را می خورید و نصف دیگر را به شخصی که همراهتان است می دهید. ولی اگر تنها باشید، نصف آن را برای صبحانه روز بعد نگه می دارید.
ج) یک عدد پیراشکی یا نان شیرمال می خرید و سعی می کنید نصف آن را بخورید، ولی قبل از رسیدن به مقصد ، آن را تمام می کنید.
 
4- در یک رستوران، جوجه کباب به همراه سالاد سفارش می دهید، ولی دوست شما پیتزایی را که به نظر خوشمزه می آید، می خورد و به شما هم تعارف می کند. شما چه می کنید:
الف) از خوردن جوجه کباب خودتان لذت می برید و پیتزا نمی خورید. سالاد را نیز به همراه کمی سس کم چرب می خورید.
ب) یک برش از پیتزای دوست تان را می خورید.
ج) شما هم برای خودتان پیتزا سفارش می دهید.
 
5- یک هفته بسیار پر مشغله را پشت سر گذرانده اید و اکنون آخر هفته کاری فرا رسیده و بعد از ظهر پنج شنبه یا صبح جمعه است و شما خسته اید، بنابراین:
الف) برای تفریح قدری پیاده روی می کنید و یا همراه با خانواده، به پارک می روید.
ب) به یک کافی شاپ یا رستوران می روید و یک فنجان قهوه و کمی بیسکویت یا کیک مورد نظرتان را در آنجا می خورید.
ج) یک جعبه کاکائو می خرید و می خورید.
 
6- از جشن تولد دیروز یک برش کیک در یخچال شما باقی مانده است. واکنش شما در برابر آن چیست؟
الف) طوری مشغول کارهایتان هستید که به کل فراموش می کنید کیکی در یخچال تان باقی مانده است.
ب) می دانید که مقداری کیک در یخچال باقی مانده و زیاد فکر کرده اید که چه زمانی آن را بخورید، ولی سعی می کنید فعلا خودتان را با کامپیوتر و دیگر چیزها سرگرم کنید.
ج) از آنجا  که فکر خوردن کیک، به شدت ذهن شما را مشغول کرده است، یک قطعه از کیک را می خورید.
 نتایج آزمون
* اگر پاسخ شما به اغلب سئوالات گزینه (الف) است ، نشان می دهد تمایل و هوس غذایی شما تحت کنترل است و می توانید حتی با خرید قدری شکلات و شیرینی، وزن خود را کنترل کنید.
اگر اغلب پاسخ های شما گزینه (ب) است، نشان می دهد در مورد غذا خوردن خیلی بی توجه نیستید، ولی گاهی اوقات کمی بیشتر از حد مجاز می خورید. لذا مجاز به مصرف خوراکی مورد تمایلتان هستید. البته باید بدانید که برخی غذاها به قدریوسوسه  انگیز هستند که موقع مصرف آنها، کنترلتان را از دست می دهید و به طور ناخواسته مقادیر زیادی از آنها را می خورید. در این مواقع باید این خوراکی ها را در دسترس و معرض دیدتان قرار ندهید.
اگر اغلب پاسخ های شما گزینه (ج) است، نشان می دهد شدیدا مستعد این مسئله هستید که بیش از حد مجاز، غذا بخورید. لذا توصیه می کنیم تا زمانی که قادر به کنترل امیالتان نیستید، از استفاده و خرید مواد غذایی وسوسه انگیز پرهیز نمایید.
/ 0 نظر / 39 بازدید