مرکز تغذیه و رژیم درمانی نارین

تغذیه در کم خونی فقر آهن

کم خونی ها، مجموعه ای از اختلالات خونی هستند که با کاهش تعداد سلول های قرمز خون و یا کاهش مقدار هموگلوبین موجود در آنها همراهند. کم خونی های تغذیه ای به دنبال کمبود بعضی از مواد مغذی به وجود می آیند و با تأمین آن ماده، تصحیح می شوند. مهمترین موادی که کمبود آنها باعث کم خونی می شود؛ ویتامینB12، اسید فولیک و آهن هستند.

کمبود آهن شایعترین علت کم خونی است. در واقع کم خونی ناشی از فقر آهن شایعترین کمبود تغذیه ای دنیاست.

دلایل فقر آهن عبارتند از:

*کم بودن دریافت آهن

*افزایش نیاز به آهن در دوران رشد و بارداری

*افزایش اتلاف آهن بر اثر خونریزی، قاعدگی و یا بعضی بیماری های انگلی

*کم بودن جذب آهن به دلیل کم بودن ترشح اسید معده، مصرف بعضی داروها و یا مصرف مواد ممانعت کننده از جذب آهن بلافاصله بعد از غذا. مثل چای و قهوه

*مسمومیت با سرب

گروه هایی که بیشتر در معرض کم خونی ناشی از فقر آهن قرار دارند عبارتند از: شیرخواران کمتر از دو سال، دختران نوجوان، زنان باردار، سالمندان و کسانی که مکرراً خون اهدا می کنند.

علائم ظاهری کم خونی:

ضعف، خستگی، سرگیجه، سردرد، بی اشتهایی، رنگ پریدگی، تغییر شکل ناخن ها و کاهش توان فعالیت بدنی 

آهن در رژیم غذایی

آهن غذایی، به دو شکل شیمیایی در مواد غذایی وجود دارد:

آهن هِم، که بیشتر در غذاهای حیوانی مثل گوشت، جگر و ... وجود دارد.

آهن غیر هِم، که بطور عمده در غذاهای گیاهی و بعضی از غذاهای حیوانی یافت می شود.

آهن هِم تنها اندکی تحت تأثیر ترکیبات موجود در غذا و وضعیت دستگاه گوارش قرار می گیرد و جذب بالاتری دارد. اما آهن غیر هِم جذب پایینی دارد و جذب آن به شدت تحت تأثیر ترکیب مواد غذایی است.

 

مواردی که باعث کاهش جذب آهن غیر هِم می شود:

*وجود کلسیم زیاد به همراه غذا

*وجود مواد ممانعت کننده مانند اگزالات ها( در حبوبات، اسفناج و قهوه)، فیتات ها(در سبوس ها) و پلی فنل ها(در چای و قهوه)

*وجود چربی زیاد در غذا

*مصرف بعضی از داروها به خصوص داروهای ضد اسید معده

نکته: مصرف کلسیم به همراه غذاهای حاوی اگزالات (مانند ماست و اسفناج) با مهار اگزالات باعث افزایش جذب آهن می شود

 مواردی که باعث افزایش جذب آهن غیر هِم می شود:

*زنان باردار وشیرده جذب بیشتری دارند

*افرادی که دچار کمبود هستند جذب بیشتری دارند

*پروتئین های حیوانی

*ویتامین ث

 

مقدار مورد نیاز روزانه

مقدار آهن مورد نیاز در گروه های سنی مختلف بر حسب میلی گرم در روز

منابع غنی از آهن

به طور کلی گوشت، جگر، تخم مرغ، سبزیجات برگ سبز، میوه های خشک، حبوبات و مغزها منابع غنی از آهن هستند.

لیست بعضی از مواد غذایی غنی از آهن به همراه مقدار آهن موجود در آنها برحسب میلی گرم آهن در صد گرم از ماده غذایی

 

 

  توصیه ها

 

*قطره آهن برای کودکان تغذیه شونده با شیر مادر با شروع تغذیه تکمیلی

*مکمل آهن برای مادران باردار

*پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل های آهن (مصرف نابجای مکمل آهن می تواند موجب بروز مشکلات سلامتی شود  )

*محدود کردن مصرف جگر، دل و قلوه به حداکثر2-1بار در هفته(مصرف بیش از حد  این مواد غذایی می تواند باعث مسمومیت و بروز مشکلات کبدی شود)

*پرهیز از مصرف چای و قهوه بلافاصله بعد از غذا

*مصرف میوه جات و سبزیجات به خصوص انواع غنی از ویتامین ث، به همراه غذا.

بعضی از منابع خوب ویتامین ث عبارتند از:

کیوی،مرکبات، هندوانه، خربزه، گوجه فرنگی، ریواس و فلفل دلمه ای

*منابع آهن حیوانی دارای اهمیت بیشتری هستند

*مواد ممانعت کننده از جذب آهن موجود در سبوس ها بر اثر تخمیر(ور آمدن خمیر) از بین می روند.

 

 

 

 

نویسنده : جواد واحدی : ۳:۳٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/۱٠/٢۱
Comments نظرات () لینک دائم